Changes between Initial Version and Version 1 of AdvancedTopics

Timestamp:

07/02/26 01:50:09 (4 days ago)

Author:

231123

Comment:

Напредна тема - OLAP

AdvancedTopics

@@ +1 @@
+= Документација — OLAP =
+
+----
+
+== Преглед на архитектурата ==
+
+Напредната тема го проширува постоечкиот OLTP модел (Hotel, Room, Reservation, Customer, Pet, Payment, итн.) со посебен '''OLAP слој''' во форма на '''ѕвезда шема (star schema)''': табели за димензиите  во однос на три факт-табели, кои се користат за аналитички прашања (ROLLUP, CUBE, drill-down, window функции, pivoting, slicing).
+
+Причина за постоење на овој слој одделно од OLTP делот: OLTP шемата е оптимизирана за брзи, точни, секојдневни трансакциски прашања (пр. „резервациите на клиент X"). За разлика од OLTP, OLAP слојот е оптимизиран за тешки, аналитички прашања врз милиони редови (пр. „приход по хотел, по квартал, по вид миленче").
+
+=== Редослед на создавање на OLAP ===
+
+{{{
+1. Dimensions.sql        → димензии
+2. FactReservation.sql   → факт табела: резервации
+3. FactOrderProduct.sql  → факт табела: продажба на производи
+4. FactServiceUsage.sql  → факт табела: користење услуги
+5. OLAP_Queries.sql      → аналитички прашања
+}}}
+
+----
+
+== `Dimensions.sql` — Табели со димензии ==
+
+=== Цел ===
+Ги гради '''табелите со димензии''' —  податоци кои подоцна се користат за филтрирање и групирање во факт-табелите. Ова е стандарден чекор при градење на OLAP/dimensional модел врз постоечка OLTP база.
+
+=== Содржина ===
+
+||= Табела =||= Тип =||= Опис =||
+|| `DimDate` || Type 1 || Датумска димензија, за периодот 2015–2027. `date_key` е во формат `YYYYMMDD` и служи и како partition key во факт-табелите. Содржи изведени атрибути: ден, месец, квартал, година, сезона, викенд. ||
+|| `DimHotel` || Type 1 || Хотели, преземени директно од `Hotel`. ||
+|| `DimRoomType` || Type 1 || Типови соби. ||
+|| `DimSpecies`, `DimBreed` || Type 1 || Видови и раси на миленчиња. ||
+|| `DimService` || Type 1 || Услуги, со додадена изведена колона `price_category` (Budget, Standard, Premium). ||
+|| `DimProduct` || Type 1 || Производи, со изведена `price_range` (Low, Mid, High). ||
+|| `DimRoom` || Type 2 || Соби — цената и типот можат да се менуваат со тек на време. ||
+|| `DimPet` || Type 2 || Миленчиња. Содржи изведена колона `age_group`. ||
+|| `DimCustomer` || Type 2 || Клиенти — адреса/локација. Содржи изведена колона `customer_segment` (New, Regular, VIP). ||
+|| `DimEmployee` || Type 2 || Вработени. ||
+
+ * '''Type 1''' — нема чување историја.
+ * '''Type 2''' — табелите имаат `valid_from`, `valid_to`, `is_current` колони, наменети за чување историја на промени.
+
+----
+
+== `FactReservation.sql` — Факт табела за резервации ==
+
+=== Цел ===
+Централна и најголема факт-табела — по еден ред за секоја резервација, со мерки (`total_cost`, `nights_stayed`, `num_services`, `has_delivery`) и референци кон сите релевантни димензии.
+
+=== Партиционирање ===
+Табелата е партиционирана според датум, со по една партиција за секоја година (2015–2027). Ова значи дека прашање филтрирано по конкретна година (пр. `WHERE d.year = 2022`) чита само од таа партиција, наместо да скенира сè.
+
+----
+
+== `FactOrderProduct.sql` — Факт табела за продажба на производи ==
+
+=== Цел ===
+По еден ред за секој производ во секоја нарачка (mapping на `OrderProduct`), со мерки за количина, единечна цена, вкупна цена, статус на нарачка и статус на достава.
+
+=== Партиционирање и индекси ===
+Табелата е партиционирана според датум (година).
+
+----
+
+== `FactServiceUsage.sql` — Факт табела за услуги ==
+
+=== Цел ===
+По еден ред за секое закажување услуга, со мерки за цена, времетраење и статус.
+
+=== Партиционирање и индекси ===
+Табелата е партиционирана според датум (година).
+
+----
+
+== `OLAP_Queries.sql` — Аналитички прашања ==
+
+=== Цел ===
+Прашања кои ги демонстрираат стандардните OLAP операции и техники: '''ROLLUP''', '''CUBE''', '''drill-down''', '''window функции''', '''pivoting''' и '''slicing'''.
+
+=== 1. Приходи — ROLLUP по хотел, година, квартал ===
+Хиерархиско групирање: `GROUP BY ROLLUP(h.hotel_name, d.year, d.quarter)` генерира детален ред за секоја комбинација, плус меѓусуми на секое повисоко ниво (по хотел+година, по хотел, вкупно).
+
+=== 2. Occupancy Rate по хотел и сезона — CUBE ===
+`GROUP BY CUBE(h.hotel_name, d.season)` генерира '''сите можни комбинации''' на групирање, бидејќи хотел и сезона се независни димензии без природна хиерархија меѓу нив.
+
+=== 3. Drill Down — Наоѓање каде паѓа приходот ===
+Постепено навлегување од општо кон конкретно:
+ 1. Открива година со нисок приход (годишните тотали се споредуваат меѓу себе преку self-join — секоја година е споена со редот за претходната година, наместо со `LAG()`).
+ 2. По хотел, во таа година — открива хотел со низок приход.
+ 3. По вид миленче, во тој хотел/година — открива вид кој придонел за приходот.
+ 4. По месец, за тој вид/хотел/година — крајно ниво на детали.
+
+Секој чекор го стеснува опсегот со `WHERE`, врз основа на она што е откриено во претходниот чекор.
+
+=== 4. Топ услуги по приход — Window Functions ===
+Рангира услуги одделно во секој хотел. Вгнездена агрегација пресметува процент од вкупниот приход на хотелот.
+
+=== 5. Customer Lifetime Value — највредни клиенти ===
+Два одделни ранга во исто прашање: глобален и по сегмент (партиција).
+
+=== 6. Продажба на производи — CUBE по категорија, хотел и ценовен опсег ===
+`CUBE(dp.category_name, h.hotel_name, dp.price_range)` со три независни димензии генерира 8 можни комбинации на групирање — сите комбинации од: категорија, хотел и ценовен опсег.
+
+=== 7. Pivoting — типови соби како колони ===
+Ги претвора вредностите на димензијата `room_type` во посебни колони (наместо редови), со цел приходот по секој тип соба да се спореди во еден ред по хотел. Реализирано преку условна агрегација (`SUM(CASE WHEN ... THEN ... END)`), бидејќи Postgres нема вградена `PIVOT` синтакса.
+
+
+=== 8. Slicing — фиксирање вредности на димензии ===
+Slicing значи фиксирање на вредноста на '''една''' димензија. Во аналитичките прашања се фиксира вредноста на хотелот - hotel_name = 'Fur Haven' и се прави преглед на преостанатите димензии. Во аналитичките прашања се прави и ''dicing'' (се фиксираат вредности на '''повеќе''' димензии истовремено): хотел + сезона + вид миленче.
+
+