= Релационен модел == ЕР Дијаграм [[Image(RelationalModel-drive-net.svg,1400px)]] == Дополнителен Опис - Табелите `users`, `drivers` и `passengers` се моделирани со заедничка база. Централната табела `users` ги чува општите податоци за сите корисници, додека `drivers` и `passengers` се проширувања со специфични атрибути за секоја улога. Еден корисник може да биде и возач и патник истовремено. - Табелата `vehicles` е поврзана со `vehicle_models` и `manufacturers` со цел нормализација на податоците за возилата и спречување на дупликати. Врската помеѓу возачите и возилата е моделирана преку `vehicle_ownership`, каде историјата на сопственост се зачувува — при промена на сопственик се додава нов запис наместо да се брише стариот. - Табелата `routes` претставува шаблон за рута (дефинирана патека помеѓу две локации), додека `rides` претставува конкретно возење на таа рута со определен возач, возило, датум и час. Меѓустаниците се чуваат во `route_stops` со редоследен број, што овозможува дефинирање на рути со произволен број на застанувања. Истата локација може да се повтори на рутата (пр. round trip). - Табелите `route_segments` и `passenger_segments` служат за прецизна пресметка на трошоците. `route_segments` ги дели возењата на сегменти помеѓу два последователни стопа, додека `passenger_segments` чува колку патници биле присутни на секој сегмент и колку треба да плати секој патник за него. Финалниот износ за секоја резервација се чува во `booking_final_fare`. - Во повеќе табели имаме подмножества на foreign keys коишто се nullable, но нивното значење зависи од контекстот. На пример: - `bookings(pickup_stop_id, dropoff_stop_id)` — дефинираат сегментот кој го резервира патникот; ако патникот патува на целата рута, стоповите се почетниот и крајниот стоп - `rides(recurrence_days, recurrence_end_date)` — се пополнуваат само доколку `is_recurring = TRUE`; за еднократни возења овие полиња се NULL - Табелите `toll_points`, `ride_tolls` и `toll_passenger_split` го моделираат системот за патарини. `toll_points` ги чува наплатните рампи со цени по тип на возило, `ride_tolls` евидентира кои рампи се поминати во конкретно возење, а `toll_passenger_split` ја дели патарината рамномерно меѓу патниците кои биле присутни на тој сегмент. - Бидејќи апликацијата работи исклучиво со готовинско плаќање, не постои табела за онлајн трансакции. Наместо тоа, `fare_splits` и `booking_final_fare` служат само како референтни алатки за возачот да знае колку да наплати од секој патник. - Оценувањето е моделирано преку табелата `ratings` со CHECK constraint кој осигурува дека корисникот не може да се оцени самиот себеси (`reviewer_user_id != reviewee_user_id`). Оцената на возачот/патникот не се чува директно како атрибут туку се пресметува динамички преку views (`driver_ratings`, `passenger_ratings`) за да се избегне inconsistency. - Табелата `ride_status_history` и `booking_status_history` ги чуваат сите промени на статусот со временска марка, со цел да се овозможи целосна следливост на животниот циклус на возењето и резервацијата. - За зачувување на статистиките и евиденцијата дури и по бришење на корисници, сите foreign keys кон `users` користат `ON DELETE SET DEFAULT` со резервиран корисник `id=0` ("избришан корисник"). Foreign keys кон структурни табели (`rides`, `routes`, `bookings`) користат `ON DELETE RESTRICT` за да спречат случајно губење на поврзани податоци. ## Прегледи (Views) Базата на податоци содржи девет прегледи кои ги покриваат најчестите случаи на употреба на апликацијата. Секој преглед е дизајниран да го замени повторувачкиот `JOIN` код во апликацискиот слој и да обезбеди конзистентен приказ на податоците. ### v_available_rides Го прикажува списокот на сите возења со статус `scheduled` кои се достапни за резервација. За секое возење ги обединува податоците за возачот, возилото, марката и моделот, рутата, почетниот и крајниот град, и пресметува проценет вкупен трошок врз основа на должината на рутата и цената по километар. Просечната оцена на возачот е агрегирана директно во прегледот преку `LEFT JOIN` со `ratings`. Овој преглед го користи екранот за пребарување на возења — кога патникот внесува дестинација, апликацијата едноставно додава `WHERE origin_city = ...` или `WHERE departure_time >= ...` на овој преглед. ### v_driver_profile Обединет приказ на профилот на возачот — лични податоци, информации за возачката дозвола, примарното активно возило (ако има повеќе, се зема она со најмал `vehicle_id`), бројот на вкупни, завршени и откажани возења, како и агрегираната оцена. Дизајниран е за страницата на профилот на возачот, но истиот преглед го користи и патникот кога сака да провери со кого патува пред да резервира место. ### v_passenger_trip_history Целосна историја на патувања за секој патник — резервации со статус, имиња на возачот, почетен и краен град, потврди за качување и слегување, финалната сума и оценката што патникот ја дал. Редовите не се групирани — секоја резервација е посебен ред, па апликацијата може лесно да ги пагинира или филтрира по статус. Ги заменува сложените вгнездени упити кои инаку би биле потребни за приказот „Моите патувања“. ### v_ride_manifest Листа на сите потврдени, активни и завршени патници за секое возење, со нивните имиња, телефонски броеви, места на качување и слегување и финалната сума. Возачот го користи овој преглед пред поаѓање за да знае кого чека, каде да застане и колку да наплати. Прикажува само резервации со статус `confirmed`, `picked_up` или `completed` — откажаните резервации намерно се исклучени за да не го збунат возачот. ### v_driver_earnings Месечен преглед на приходите по возач, пресметан врз основа на завршените резервации и нивните финални суми. За секој месец ги прикажува бројот на возења, бројот на наплатени резервации, вкупниот приход, просечниот, максималниот и минималниот износ по резервација. Корисен е и за возачот (личен финансиски преглед) и за администраторот (следење на активноста на платформата по период). ### v_route_popularity Ги рангира сите рути според вкупниот број на резервации. Покрај бројките, прикажува и просечна цена по резервација и просечна цена по километар за секоја рута. Целта е двојна: прво, на почетниот екран да се прикажат најбараните рути како предлози; второ, да служи за аналитика — ако одредена рута има многу возења, но мал број на резервации, тоа е сигнал дека цената е превисока или дека постои проблем со достапноста. ### v_booking_details Комплетен детален запис за една резервација — сè на едно место: патник, возач, возило со регистарски таблички, места на качување и слегување со имиња на локациите и градовите, времето на поаѓање, статусот и финалниот износ. Наменет е за екранот со потврда на резервација и за генерирање на потврда/сметка. Поради тоа што содржи многу `JOIN`-ови, апликацијата секогаш го повикува со `WHERE booking_id = ?` — никогаш без филтер. ### v_unread_notifications Ги враќа само непрочитаните нотификации (каде `read_at IS NULL`), збогатени со името на корисникот и пресметаната „старост во минути“ (`age_mins`), за да може апликацијата да прикаже „пред 5 минути“ без дополнителна логика. Прегледот е наменет за ѕвончето за нотификации во мобилната апликација и секогаш се повикува со `WHERE user_id = ?` за конкретниот најавен корисник. ### v_incident_summary Административен преглед на сите пријавени инциденти со целосен контекст — тип и опис на инцидентот, времето на пријавување, личните податоци на пријавувачот и возачот (вклучувајќи го бројот на возачката дозвола) и рутата на возењето. Дизајниран е исклучиво за администраторскиот панел за безбедност и не е изложен кон патничкиот или возачкиот интерфејс. Прикажува инциденти за сите возења без разлика на нивниот статус, бидејќи инцидент може да биде пријавен и по завршено возење.