= Домени =

== Парични вредности со деловни граници ==

=== Опис ===

Доменот `positive_money` дефинира валидни парични вредности со деловни граници — не дозволува негативни суми, ниту неразумно големи износи (над 1.000.000). Се користи за сите парични полиња во базата (цени, плаќања, вкупни износи).

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.positive_money AS NUMERIC(12,2)
CHECK (VALUE >= 0 AND VALUE < 1000000);
}}}

== ДДВ со законски дозволени стапки ==

=== Опис ===

Доменот `vat_percentage` дозволува само законски дозволени стапки на ДДВ во Македонија: 0%, 5%, 10% и 18%. Спречува внесување на невалидни стапки како 17% или 19%.

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.vat_percentage AS NUMERIC(5,2)
CHECK (VALUE IN (0, 5, 10, 18));
}}}

== Статус на маса ==

=== Опис ===

Доменот `table_status` дозволува само однапред дефинирани статуси на маса: СЛОБОДНА, ЗАФАТЕНА, РЕЗЕРВИРАНА, НЕДОСТАПНА. Овозможува конзистентност на статусите низ целата апликација.

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.table_status AS TEXT
CHECK (VALUE IN ('СЛОБОДНА', 'ЗАФАТЕНА', 'РЕЗЕРВИРАНА', 'НЕДОСТАПНА'));
}}}

== Статус на нарачка ==

=== Опис ===

Доменот `order_status` дозволува само валидни статуси на нарачка во текот на нејзиниот животен циклус: НОВА, ПОРАЧАНО, ПОДГОТВЕНО, СЕРВИРАНО, ПЛАТЕНА, ОТКАЖАНА.

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.order_status AS TEXT
CHECK (VALUE IN ('НОВА', 'ПОРАЧАНО', 'ПОДГОТВЕНО', 'СЕРВИРАНО', 'ПЛАТЕНА', 'ОТКАЖАНА'));
}}}

== Тип на инвентарна операција ==

=== Опис ===

Доменот `inventory_operation` дозволува само валидни типови на инвентарни операции: ПОЧЕТНА, ПРИЕМ, ПРОДАЖБА, ОТПИС, КОРЕКЦИЈА. Овозможува конзистентно евидентирање на движењата на залиха.

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.inventory_operation AS TEXT
CHECK (VALUE IN ('ПОЧЕТНА', 'ПРИЕМ', 'ПРОДАЖБА', 'ОТПИС', 'КОРЕКЦИЈА'));
}}}

== Комплексна email валидација ==

=== Опис ===

Доменот `valid_email` валидира email адреси со комплексен regex и дополнителни услови:
 * Основен regex за валиден формат
 * Ограничување на должина (макс 255)
 * Забрана за последователни точки (`..`)
 * Забрана за започнување или завршување со точка

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.valid_email AS VARCHAR(255)
CHECK (
    VALUE ~ '^[A-Za-z0-9._%+-]+@[A-Za-z0-9.-]+\.[A-Za-z]{2,}$'
    AND LENGTH(VALUE) <= 255
    AND POSITION('..' IN VALUE) = 0
    AND VALUE !~ '^\.'
    AND VALUE !~ '\.$'
);
}}}

== Македонски мобилен телефонски број ==

=== Опис ===

Доменот `mkd_phone` валидира македонски мобилни телефонски броеви во три дозволени формати:
 * `+389 7X XXX XXX` (меѓународен формат)
 * `0 7X XXX XXX` (домашен формат со водечка нула)
 * `7X XXX XXX` (краток формат)

Дозволува опционални празни места помеѓу групите цифри.

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.mkd_phone AS TEXT
CHECK (
    VALUE ~ '^\+389\s?7[0-9]{2}\s?[0-9]{3}\s?[0-9]{3}$'
    OR VALUE ~ '^0\s?7[0-9]{2}\s?[0-9]{3}\s?[0-9]{3}$'
    OR VALUE ~ '^7[0-9]{2}\s?[0-9]{3}\s?[0-9]{3}$'
);
}}}

== bcrypt password hash валидација ==

=== Опис ===

Доменот `password_hash` валидира bcrypt hash вредности во стандарден формат `$2a$XX$...`. Спречува внесување на plain-text лозинки или невалидни hash вредности. Форматот е: `$2a$` или `$2b$` или `$2y$`, потоа два броја за cost фактор, потоа `$`, потоа 53 карактери од base64 алфабетот (`./A-Za-z0-9`).

=== Имплементација ===

{{{
CREATE DOMAIN project.password_hash AS TEXT
CHECK (VALUE ~ '^\$2[aby]\$\d{2}\$[./A-Za-z0-9]{53}$');
}}}

== Примена на домените на постоечки колони ==

=== Опис ===

Домените се применуваат на постоечките колони со `ALTER TABLE ... ALTER COLUMN ... TYPE ...`. Ова автоматски ги валидира сите постоечки вредности против новите ограничувања.

=== Имплементација ===

{{{
ALTER TABLE project.payment 
    ALTER COLUMN amount TYPE project.positive_money;

ALTER TABLE project.product 
    ALTER COLUMN price TYPE project.positive_money;

ALTER TABLE project.order_item 
    ALTER COLUMN unit_price TYPE project.positive_money;

ALTER TABLE project.settings 
    ALTER COLUMN vat_percent TYPE project.vat_percentage;

ALTER TABLE project.app_settings 
    ALTER COLUMN vat_rate TYPE project.vat_percentage;

ALTER TABLE project.restaurant_table 
    ALTER COLUMN status TYPE project.table_status;

ALTER TABLE project.orders 
    ALTER COLUMN status TYPE project.order_status;

ALTER TABLE project.inventory 
    ALTER COLUMN operation_type TYPE project.inventory_operation;

ALTER TABLE project.ingredient_inventory 
    ALTER COLUMN operation_type TYPE project.inventory_operation;

ALTER TABLE project.app_user 
    ALTER COLUMN email TYPE project.valid_email,
    ALTER COLUMN password_hash TYPE project.password_hash;
}}}

== Тестирање ==

=== Успешно внесување ===

{{{
INSERT INTO project.payment (order_id, amount, method, payment_date)
VALUES (1, 100.00, 'КЕШ', NOW());
}}}

=== Негативна сума (грешка) ===

{{{
INSERT INTO project.payment (order_id, amount, method, payment_date)
VALUES (1, -50.00, 'КЕШ', NOW());
-- ERROR: value for domain positive_money violates check constraint
}}}

=== Преголема сума (грешка) ===

{{{
INSERT INTO project.payment (order_id, amount, method, payment_date)
VALUES (1, 2000000.00, 'КЕШ', NOW());
-- ERROR: value for domain positive_money violates check constraint
}}}

=== Невалиден ДДВ (грешка) ===

{{{
UPDATE project.settings SET vat_percent = 17 WHERE id = 1;
-- ERROR: value for domain vat_percentage violates check constraint
}}}

=== Невалиден статус на нарачка (грешка) ===

{{{
UPDATE project.orders SET status = 'НЕПОЗНАТО' WHERE order_id = 1;
-- ERROR: value for domain order_status violates check constraint
}}}

=== Невалиден email (грешка) ===

{{{
INSERT INTO project.app_user (username, password_hash, role_id, first_name, last_name, email, active)
VALUES ('test', '$2a$06$abcdefghijklmnopqrstuvwxyz0123456789ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTU', 1, 'Test', 'User', 'not-an-email', TRUE);
-- ERROR: value for domain valid_email violates check constraint
}}}

== Заклучок ==

Со 8 кориснички дефинирани домени се постигнува:
 * Централизирана валидација на деловни правила
 * Конзистентност на податоците низ целата база
 * Повторна употреба на исти ограничувања на повеќе колони
 * Полесно одржување — промена на едно место
 * Подобрена читливост на шемата