Changes between Version 8 and Version 9 of RelationalModel
- Timestamp:
- 04/25/26 19:49:57 (7 days ago)
Legend:
- Unmodified
- Added
- Removed
- Modified
-
RelationalModel
v8 v9 1 =Релационен модел1 # Релационен модел 2 2 3 == ЕР Дијаграм3 ## ЕР дијаграм 4 4 5 [[Image(RelationalModel-drive-net.svg,1400px)]] 6 == Дополнителен Опис 5  7 6 8 - Табелите `users`, `drivers` и `passengers` се моделирани со заедничка база. Централната табела `users` ги чува општите податоци за сите корисници, додека `drivers` и `passengers` се проширувања со специфични атрибути за секоја улога. Еден корисник може да биде и возач и патник истовремено. 7 ## Архитектура и главни концепти 9 8 10 - Табелата `vehicles` е поврзана со `vehicle_models` и `manufacturers` со цел нормализација на податоците за возилата и спречување на дупликати. Врската помеѓу возачите и возилата е моделирана преку `vehicle_ownership`, каде историјата на сопственост се зачувува — при промена на сопственик се додава нов запис наместо да се брише стариот. 9 ### Користачи и нивни улоги 11 10 12 - Табелата `routes` претставува шаблон за рута (дефинирана патека помеѓу две локации), додека `rides` претставува конкретно возење на таа рута со определен возач, возило, датум и час. Меѓустаниците се чуваат во `route_stops` со редоследен број, што овозможува дефинирање на рути со произволен број на застанувања. Истата локација може да се повтори на рутата (пр. round trip).11 Табелите `users`, `drivers` и `passengers` функционираат по принцип на инхеритација. Базната табела `users` содржи основни информации за сите во системот, додека `drivers` и `passengers` се специјализирани и содржат само релевантни атрибути за та улога. Јавно еден кориснички профил може да има и две улоги истовремено — да е и возач и патник. 13 12 14 - Табелите `route_segments` и `passenger_segments` служат за прецизна пресметка на трошоците. `route_segments` ги дели возењата на сегменти помеѓу два последователни стопа, додека `passenger_segments` чува колку патници биле присутни на секој сегмент и колку треба да плати секој патник за него. Финалниот износ за секоја резервација се чува во `booking_final_fare`. 13 ### Возила и нивна класификација 15 14 16 - Во повеќе табели имаме подмножества на foreign keys коишто се nullable, но нивното значење зависи од контекстот. На пример: 17 - `bookings(pickup_stop_id, dropoff_stop_id)` — дефинираат сегментот кој го резервира патникот; ако патникот патува на целата рута, стоповите се почетниот и крајниот стоп 18 - `rides(recurrence_days, recurrence_end_date)` — се пополнуваат само доколку `is_recurring = TRUE`; за еднократни возења овие полиња се NULL 15 Возилата се организирани во три нивоа: `manufacturers` (производител), `vehicle_models` (модел) и `vehicles` (конкретно возило). Овој пристап спречува дупликување на податоци. Врската помеѓу возачите и возилата е моделирана преку табелата `vehicle_ownership`, која чува целосна историја на сопственост. Кога некој во возачот промени возило, новиот запис се додава, а старите се задржуваат — никогаш не бришеме историја. 19 16 20 - Табелите `toll_points`, `ride_tolls` и `toll_passenger_split` го моделираат системот за патарини. `toll_points` ги чува наплатните рампи со цени по тип на возило, `ride_tolls` евидентира кои рампи се поминати во конкретно возење, а `toll_passenger_split` ја дели патарината рамномерно меѓу патниците кои биле присутни на тој сегмент. 17 ### Рути и возења 21 18 22 - Бидејќи апликацијата работи исклучиво со готовинско плаќање, не постои табела за онлајн трансакции. Наместо тоа, `fare_splits` и `booking_final_fare` служат само како референтни алатки за возачот да знае колку да наплати од секој патник.19 Табелата `routes` е шаблон — претставува дефинирана патека со нејзиниот редослед на застанувања. Табелата `rides` пак претставува конкретно возење кое возачот го организира врз база на таа рута — сакај определен датум, час и возило. 23 20 24 - Оценувањето е моделирано преку табелата `ratings` со CHECK constraint кој осигурува дека корисникот не може да се оцени самиот себеси (`reviewer_user_id != reviewee_user_id`). Оцената на возачот/патникот не се чува директно како атрибут туку се пресметува динамички преку views (`driver_ratings`, `passenger_ratings`) за да се избегне inconsistency.21 Застанувањата на рутата се чувуваат во `route_stops` со редоследен број, што значи рутата може да има колку сакаш застанувања. Истата локација може да се појави повеќе пати (на пример, круговна рута). 25 22 26 - Табелата `ride_status_history` и `booking_status_history` ги чуваат сите промени на статусот со временска марка, со цел да се овозможи целосна следливост на животниот циклус на возењето и резервацијата. 23 ### Сегментирање на возења и наплата 27 24 28 - За зачувување на статистиките и евиденцијата дури и по бришење на корисници, сите foreign keys кон `users` користат `ON DELETE SET DEFAULT` со резервиран корисник `id=0` ("избришан корисник"). Foreign keys кон структурни табели (`rides`, `routes`, `bookings`) користат `ON DELETE RESTRICT` за да спречат случајно губење на поврзани податоци. 25 За прецизна пресметка на цена, возењата се делат на сегменти: 29 26 27 - **`route_segments`** — ја дели рутата на делови помеѓу два последователни застанувања 28 - **`passenger_segments`** — чува колку патници биле на секој сегмент и колку треба да плати секој од нив 29 30 Финалната сума за секоја резервација се чува во `booking_final_fare`. 31 32 ### Условни полиња (nullable foreign keys) 33 34 Неколку табели имаат nullable foreign keys, а нивното значење зависи од контекст: 35 36 - **`bookings.pickup_stop_id` и `bookings.dropoff_stop_id`** — го дефинираат сегментот што го резервира патникот. Ако патникот патува на целата рута, тие се почетниот и крајниот стоп. 37 - **`rides.recurrence_days` и `rides.recurrence_end_date`** — се пополнуваат само кога `is_recurring = TRUE`. За еднократни возења, овие полиња се NULL. 38 39 ### Система за патарини 40 41 Три табели работат заедно за управување со патаринските рампи: 42 43 - **`toll_points`** — наплатни рампи со цена по тип возило 44 - **`ride_tolls`** — евидентира кои рампи се поминати во одредено возење 45 - **`toll_passenger_split`** — ја дели цената рамномерно меѓу патниците кои биле присутни на тој делот 46 47 ### Готовинско плаќање 48 49 Апликацијата работи исклучиво со готовина, така што **нема табела за онлајн трансакции**. Табелите `fare_splits` и `booking_final_fare` служат како референцијални алатки — возачот ги користи за да знае колку да собере од секој патник, исё. 50 51 ### Оценување (Рејтинги) 52 53 Оценувањето функционира преку табелата `ratings` со CHECK constraint кој спречува самооценување. Оценката на возач/патник не се чува како просто поле, туку се пресметува динамички преку `driver_ratings` и `passenger_ratings` views за да останува во синхрона. 54 55 ### Историја и следливост 56 57 Две табели чуваат целосна историја на промени: 58 59 - **`ride_status_history`** — сите промени на статусот на возење 60 - **`booking_status_history`** — сите промени на статусот на резервација 61 62 Секоја промена има временска марка, што овозможува целосна следливост. 63 64 ### Бришење на податоци 65 66 За да се задржи статистика и обврски дури и кога кориснички профили се избришат, сите foreign keys кон `users` користат `ON DELETE SET NULL` или се поврзуваат со резервиран корисник со `id = 0` ("избришан кориснік"). Foreign keys кон критични табели (`rides`, `routes`, `bookings`) користат `ON DELETE RESTRICT` — не смее ништо да се избрише ако е поврзано. 67 68 --- 30 69 31 70 ## Прегледи (Views) 32 71 33 Базата на податоци содржи девет прегледи кои ги покриваат најчестите случаи на употреба на апликацијата. Секој преглед е дизајниран да го замени повторувачкиот `JOIN` код во апликацискиот слој и да обезбеди конзистентен приказ на податоците.72 Базата содржи девет прегледи кои го поедностављуваат најчестиот код во апликацијата. 34 73 35 ### v_available_rides74 ### `v_available_rides` 36 75 37 Г о прикажува списокот на сите возења со статус `scheduled` кои се достапни за резервација. За секое возење ги обединува податоците за возачот, возилото, марката и моделот, рутата, почетниот и крајниот град, и пресметува проценет вкупен трошок врз основа на должината на рутата и цената по километар. Просечната оцена на возачот е агрегирана директно во прегледот преку `LEFT JOIN` со `ratings`. Овој преглед го користи екранот за пребарување на возења — кога патникот внесува дестинација, апликацијата едноставно додава `WHERE origin_city = ...` или `WHERE departure_time >= ...` на овој преглед.76 Ги прикажува сите возења со статус `scheduled` кои се отворени за резервирање. За секое возење ја обединува информацијата за возачот, возилото, марката, моделот, рутата и градовите, плус пресметана проценета цена врз база на должина на рута и цена по км. Просечната оцена на возачот е веќе вклучена. 38 77 39 ### v_driver_profile 78 Апликацијата го користи при пребарување — просто добива WHERE за град на почеток, час, итн. 40 79 41 Обединет приказ на профилот на возачот — лични податоци, информации за возачката дозвола, примарното активно возило (ако има повеќе, се зема она со најмал `vehicle_id`), бројот на вкупни, завршени и откажани возења, како и агрегираната оцена. Дизајниран е за страницата на профилот на возачот, но истиот преглед го користи и патникот кога сака да провери со кого патува пред да резервира место. 80 ### `v_driver_profile` 42 81 43 ### v_passenger_trip_history 82 Комплетна слика на возачкиот профил — лични податоци, возачка дозвола, примарното возило, укупно/завршено/откажано возења и просечна оцена. Koristi ga возачот при ажурирање на своја страна и патникот при проверка со кого се сокува пред резервирање. 44 83 45 Целосна историја на патувања за секој патник — резервации со статус, имиња на возачот, почетен и краен град, потврди за качување и слегување, финалната сума и оценката што патникот ја дал. Редовите не се групирани — секоја резервација е посебен ред, па апликацијата може лесно да ги пагинира или филтрира по статус. Ги заменува сложените вгнездени упити кои инаку би биле потребни за приказот „Моите патувања“. 84 ### `v_passenger_trip_history` 46 85 47 ### v_ride_manifest 86 Целосна историја на патувања за секој патник — резервации со статус, име на возач, почеток/крај, потврди за качување/слегување, финална цена и оценка. Секоја резервација е редок (не групиран), што го едностави филтерирањето и пагинирањето во апликацијата. 48 87 49 Листа на сите потврдени, активни и завршени патници за секое возење, со нивните имиња, телефонски броеви, места на качување и слегување и финалната сума. Возачот го користи овој преглед пред поаѓање за да знае кого чека, каде да застане и колку да наплати. Прикажува само резервации со статус `confirmed`, `picked_up` или `completed` — откажаните резервации намерно се исклучени за да не го збунат возачот. 88 ### `v_ride_manifest` 50 89 51 ### v_driver_earnings 90 Список на сите потврдени, активни и завршени патници за одредено возење — имиња, телефони, места на качување/слегување, финална цена. Возачот го гледа пред поаѓање за да знае кого чека, каде да застане и колку да наплати. 52 91 53 Месечен преглед на приходите по возач, пресметан врз основа на завршените резервации и нивните финални суми. За секој месец ги прикажува бројот на возења, бројот на наплатени резервации, вкупниот приход, просечниот, максималниот и минималниот износ по резервација. Корисен е и за возачот (личен финансиски преглед) и за администраторот (следење на активноста на платформата по период). 92 ### `v_driver_earnings` 54 93 55 ### v_route_popularity 94 Месечен преглед на приходите по возач. За секој месец прикажува број возења, број наплатени резервации, вкупен приход, просек и min/max по резервација. Корисно е и за возачот (лична финансиска контрола) и за администраторот (анализа на активност). 56 95 57 Ги рангира сите рути според вкупниот број на резервации. Покрај бројките, прикажува и просечна цена по резервација и просечна цена по километар за секоја рута. Целта е двојна: прво, на почетниот екран да се прикажат најбараните рути како предлози; второ, да служи за аналитика — ако одредена рута има многу возења, но мал број на резервации, тоа е сигнал дека цената е превисока или дека постои проблем со достапноста. 96 ### `v_route_popularity` 58 97 59 ### v_booking_details 98 Ги рангира рутите по број на резервации. Прикажува просечна цена по резервација и просечна цена по км. Служи за препораки на почетниот екран и за анализа — ако рута има многу возења но малку резервации, сигнал е дека нешто не е окај (премногу скапо, лоша достапност). 60 99 61 Комплетен детален запис за една резервација — сè на едно место: патник, возач, возило со регистарски таблички, места на качување и слегување со имиња на локациите и градовите, времето на поаѓање, статусот и финалниот износ. Наменет е за екранот со потврда на резервација и за генерирање на потврда/сметка. Поради тоа што содржи многу `JOIN`-ови, апликацијата секогаш го повикува со `WHERE booking_id = ?` — никогаш без филтер. 100 ### `v_booking_details` 62 101 63 ### v_unread_notifications 102 Целосна слика на една резервација — патник, возач, возило со регистарски табички, места (со имиња на локации и градови), време поаѓање, статус, финална цена. Користи се при потврда и при генерирање на сметка. Апликацијата секогаш го вика со `WHERE booking_id = ?` — никогаш без филтер. 64 103 65 Ги враќа само непрочитаните нотификации (каде `read_at IS NULL`), збогатени со името на корисникот и пресметаната „старост во минути“ (`age_mins`), за да може апликацијата да прикаже „пред 5 минути“ без дополнителна логика. Прегледот е наменет за ѕвончето за нотификации во мобилната апликација и секогаш се повикува со `WHERE user_id = ?` за конкретниот најавен корисник. 104 ### `v_unread_notifications` 66 105 67 ### v_incident_summary 106 Само непрочитаните нотификации (каде `read_at IS NULL`), збогатени со име на корисник и „старост во минути" за лесна приказ (нпр. „пред 5 минути"). Апликацијата го вика со `WHERE user_id = ?` за конкретниот логиран корисник. 68 107 69 Административен преглед на сите пријавени инциденти со целосен контекст — тип и опис на инцидентот, времето на пријавување, личните податоци на пријавувачот и возачот (вклучувајќи го бројот на возачката дозвола) и рутата на возењето. Дизајниран е исклучиво за администраторскиот панел за безбедност и не е изложен кон патничкиот или возачкиот интерфејс. Прикажува инциденти за сите возења без разлика на нивниот статус, бидејќи инцидент може да биде пријавен и по завршено возење. 108 ### `v_incident_summary` 109 110 Административен преглед на пријавени инциденти со целосен контекст — тип, опис, време пријава, лични податоци на пријавувач и возач (вклучувајќи возачка дозвола) и рутата. Наменет исклучиво за администраторот. Прикажува инциденти без оглед на статус на возење, бидејќи инцидент може да се пријави и по завршено возење.
